Email: vietnam.irr@vienkyluc.com Phone: (848) 38 448 223

VỐN XÃ HỘI – THỰC TIỄN VÀ SUY NGHĨ

VỐN XÃ HỘI – THỰC TIỄN VÀ SUY NGHĨ

Gần đây trên khá nhiều diễn đàn, vấn đề vốn xã hội được rất nhiều người quan tâm. Quanh cuộc đàm đạo rất thời sự này, báo Lao Động có cuộc trao đổi ngắn với Tiến sĩ Nguyễn Khắc Thuần–Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kỷ lục.

 

Theo ông, vốn xã hội là gì. Phải chăng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, vốn xã hội ở nước ta được khơi dậy rất cao nhưng trong thời bình thì ngược lại ?

Vốn xã hội chính là sức mạnh cộng đồng. Tuy nhiên,sức mạnh cộng đồng không phải đơn giản chỉ là phép cộng của một số đông nào đó. Trở lại với những cuộc đối đầu quyết liệt nhất trong lịch sử, dân số Việt Nam ta chưa bao giờ tương đương, càng chưa bao giờ áp đảo so với dân số đối phương nhưng cuối cùng, Việt Nam ta luôn luôn thắng, thắng oanh liệt và vang dội. Diễn đạt theo cách của các cây đại bút là :

Đến nay nước song vẫn chảy hoài

Mà nhục quân thù không rửa hết

(Trương Hán Siêu)

Đánh một trận sạch không kình ngạc

Đánh hai trận tan tác chim muông

(Nguyễn Trãi)

Đánh cho chúng chích luân bất phản

Đánh cho chúng phiến giáp bất hoàn

Đánh cho sử tri Nam quốc anh hung chi hữu chủ

(Quang Trung)

Lừng lẫy năm châu

Chấn động địa cầu

(Tố Hữu)

Quân xâm lăng tới đây không phải chỉ đụng độ với lực lượng vũ trang Việt Nam anh hùng mà đã thực sự đụng độ với cả một dân tộc ngoan cường được tổ chức rất chặt chẽ và được động viên tới mức cao nhất. Nói theo danh tướng Trần Quốc Tuấn là “Vua tôi đồng lòng,cả nước ra sứchay nói theo cố Chủ tịch Hồ Chí Minh là :

Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết

Thành công, thành công, đại thành công

Trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, nếu các nhà điều khiển vận mệnh quốc gia biết tạo lập nguồn vốn xã hội và biết triệt để khai thác nguồn vốn vô giá đó, họ nhất định sẽ thành công. Nếu vô tâmứng xử ngược lại, họ sẽ tự chuốc lấy thất bại thảm hại và nguy hiểm hơn, đẩy cả nước vào tình thế đầy bi kịch.

  1. Có phải vốn xã hội thời chinh chiến phát triển mạnh mẽ còn trong thời thái bình lại chừng như đang bị cạn kiệt dần hay không ?

Tôi không nghĩ như vậy. Khi non sông chẳng may bị thiên tai và nhất là khi vận mệnh dân tộc bị đe dọa nghiêm trọng, nhân dânkhắp cả nước cùng sục sôi ý chí cứu nguy. Chủ nghĩa yêu nước cuồncuộn tràodâng, cuốn phăngmọi kẻ thù tàn bạo đến từ bất cứ nơi đâu. Đất nước này rộng lớn nhưng không hề có chỗ cho tư tưởng bạc nhược và yếu hèn dung thân. Vốn xã hội được các nhà điều khiển vận mệnh quốc gia tập hợp, tổ chức và huy động đến mức tối đa. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa lúc thái bình, vốn xã hội bị thu hẹp và cạn kiệt. Những người lao động cần cù và giàu thiện chí với cộng đồng vẫn ngày đêm miệt mài sáng tạo. Họ không ồn ào nhưng trí tuệ và tấm lòng của họ luôn luôn tỏa sáng. Đất nước sở dĩ có thể đổi mới và không ngừng đi lên là nhờ những người như họ. Họ là niềm tự hào của tất cả chúng ta. Nói khác hơn, vốn xã hội vẫn được nuôi dưỡng và phát triển theo cách riêng của thời thái bình.

  1. Tại sao khi ra nước ngoài người Việt không thua kém ai, ngược lại ở trong nước lại chưa được như vậy. Một số người cho là do Việt Nam ta còn tụt hậu về  khoa  học và kỹ thuật. Nguyên nhân chính ở đâu. Vốn xã hội hiện nay của đất nước ta có đủ phẩm chất và lượng dự trữ để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường hay không?

Nói cho chính xác, ra nước ngoài để đi học, người Việt không thua kém ai. Nhưng đó là đi học chứ khôngphải đi làm. Về nước, đại đa số họ đều là những nòng cốt rất tin cậy của các cơ quan nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng khoa học. Tuy nhiên, bộ phận người Việt thực sự có tài đủ tầm sánh ngang với thiên hạ chưa nhiều như mong đợi. Đạt được học vị cao là rất đáng khen nhưng chưa hẳn đã đáng phục bởi vì học vị mới phản ánh quá trình đi học chứ chưa phản ánh quá trình đi làm. Học vị là nền tảng ban đầu rất quan trọng, không ai được phép coi thường. Nhưng, từ chỗ không coi thường đến chỗ được coi trọng luôn có một khoảng cách. Điều kiện làm việc có vai trò rất lớn lao nhưngđòi hỏi phải có đầy đủ điều kiện mới làm, nếp nghĩ đó rất xa lạ với bản chất của lao động trí tuệ.Nếu tất cả các thế hệ tiềnbối cũng bị tư tưởng nàychiphối,chúng ta đã mất nước từ lâu rồi. Một chút băn khoăn trăn trở là lẽ tự nhiên nhưng theo tôi, vốn xã hội của đất nước ta hiệnnay rất xứng đáng được tin cậy. Đừng sợ thiếu người,chỉ sợ thiếu năng lựctập hợp lực lượng xã hội giàu tâm huyết.

  1. Có ý kiến cho rằng “Dấu hiệu báo động đầu tiên của sự suy thoái nguồn vốn xã hội là số người phát giàu mà không làm gì cả hay kiếm lợi bất chính một cách công khai càng lúc càng đông và khoảng cách giữa những người nghèo lương thiện và những người giàu gian manh mỗi ngày một lớn”. Ông giải thích thế nào về tình trạng khá phổ biến này.

Lý thuyết chung là như vậy nhưng do gắn bó lâu nămvới hoạt động nghiên cứu khoa học,tôi chỉ ti nở những tổng kết đầy sức thuyết phục của thực tiễn. Và, những tổng kết đầy sức thuyết phục của thực tiễn tôi đang có được chưa cho phép kết luận tương tự như ý kiến này.

  1. Có người nói, nạn tham nhũng càng bành trướng, vốn xã hội càng co lại. Khi nạn tham nhũng trở thành “đạo hành xử” cũng là lúc vốn xã hội bị phá sản. Ông nghĩ sao về điều này.

Nạn tham nhũng đã và đang hoành hành trên khắp hành tinh này. Quốc gia nào cũng nêu cao tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với những kẻ tham nhũng và kết quả là nhiều vụ án lớn đã được tiến hành xét xử rất nghiêm minh. Nạn tham những bành trướng, vốn xã hội chẳng những không bị thu hẹp,ngược lại càng trở nên thông thái và sắc sảo hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ suy thoái về đạo đức.Nạn tham nhũng không thể trở thành “đạo hành xử” và đại họa này dù lớn đến đâu cũng không đủ sức khiến cho nguồn vốn xã hội bị phá sản. Tôi tin rằng bọn tham nhũng sớm muộn thế nào cũng sẽ bị pháp luật trừng trị.

  1. Nên đầu tư phát triển nguồn vốn xã hội thế nào để thúc đẩy xã hội phát triển, theo ông?

Tôi không dám lạm bàn đến những vấn đề thuộc tầm chiến lược vĩ mô nhưng thiết nghĩ, vai trò quan trọng hàng đầu của quá trình phát triển nguồn vốn xã hội trước hết và cao nhất vẫn thuộc về ngành giáo dục.Đầu tư cho ngành giáo dục cũng chính là đầu tư cho quá trình phát triển nguồn vốn xã hội. Phần rất quan trọng của tương lai đất nước là đây.

 

NHẬT LỆ

(thực hiện)

Thống kê truy cập

mod_vvisit_counterHôm nay138
mod_vvisit_counterHôm qua675
mod_vvisit_counterTuần này813
mod_vvisit_counterTuần vừa qua4504
mod_vvisit_counterTháng này13310
mod_vvisit_counterTháng vừa qua19587
mod_vvisit_counterTất cả39027

Thiết kế Website tại Saco.vn

Top